କାଠମାଣ୍ଡୁ: ହିମାଳୟର ନିର୍ଜନ ପାହାଡ଼ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ତଳିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ତାଣ୍ଡବ ରଚିପାରେ। ନେପାଳର ରାସୁୱା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅଗଷ୍ଟ ୨୬ରେ ଘଟିଥିବା ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟା ଏହାର ଏକ ବଡ଼ ଉଦାହରଣ। ହଠାତ୍ ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ଆସିଥିବା ପାଣି ସହ ମାଟି, ପଥର ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ବୋଲ୍ଡର ତଳକୁ ଭାସି ଆସି ଘର, ଗାଡ଼ି, ବ୍ରିଜ୍ ସମେତ ବହୁ ଢାଞ୍ଚାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଛି। ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ୭୫୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ନିଖୋଜ ଥିବା ରିପୋର୍ଟ ଆସିଥିବାବେଳେ ୧୫୭ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି। ନିଖୋଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୧୩୩ ଜଣ ଭାରତୀୟ ଥିବା କୁହାଯାଉଛି।
ତେବେ ଏତେ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଏତେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ପାଣି ଆସିଲା କେଉଁଠୁ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇଛି। ହାଇଡ୍ରୋଲୋଜିକାଲ୍ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ତ୍ରିଶୁଳୀ ନଦୀର ଗାଲଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ମାତ୍ର ୩୦ ମିନିଟ୍ରେ ଜଳସ୍ତର ପ୍ରାୟ ୯ ମିଟର ବଢ଼ିଥିଲା। ମାଲେଖୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୭ ମିଟର ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ସାଧାରଣ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଜଳସ୍ତର ବଢ଼ିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଆଶଙ୍କା କରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଥମିକ ତଦନ୍ତରେ ହିମାଳୟର ଉପର ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବଡ଼ ବରଫ ଓ ପଥର ଧସ ହୋଇଥିବା ସନ୍ଦେହ କରାଯାଉଛି। ଲେଣ୍ଡେ ଖୋଲା ନାମକ ଏକ ଝରଣା କିମ୍ବା ଉପନଦୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁ ପରିମାଣର ବରଫ ଓ ପଥର ଧସି ପଡ଼ି ନଦୀର ପାଣିକୁ ହଠାତ୍ ବିସ୍ଥାପିତ କରିଥାଇପାରେ। ଫଳରେ ପାଣି, ମାଟି ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ପଥର ମିଶି ଭୟଙ୍କର ସ୍ରୋତ ତଳକୁ ଆସିଥିବା ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି। ସକାଳ ପ୍ରାୟ ୯ଟାରୁ ଭୋଟେ କୋଶୀ ନଦୀ ବେସିନ୍ରେ ଜଳସ୍ତର ଦ୍ରୁତ ବଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ପରେ ଏହି ପାଣି ତଳକୁ ଆସି ତ୍ରିଶୁଳୀ ନଦୀରେ ମିଶିବାରୁ ନୁୱାକୋଟ ଓ ଧାଦିଙ୍ଗ ଭଳି ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା।
ବର୍ତ୍ତମାନ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ଯାଞ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି। ବରଫ ଓ ପଥର ଧସି ନଦୀର ଗତିପଥ କେଉଁଠି ଅବରୋଧ କରିଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଖୋଜାଯାଉଛି। ଯଦି ଏପରି ଅବରୋଧ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ପାଣି ଜମି ‘ଲ୍ୟାଣ୍ଡସ୍ଲାଇଡ୍ ଡ୍ୟାମ୍’ ବା ପ୍ରାକୃତିକ ଅସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଧ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଏହି ବନ୍ଧ ହଠାତ୍ ଭାଙ୍ଗିଲେ ପୁଣି ବିପୁଳ ପାଣି ତଳକୁ ଆସି ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ନେପାଳ-ଚୀନ୍ ସୀମା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନଜର ରହିଛି। ଜିଲୋଙ୍ଗ ବନ୍ଦର ଆଖପାଖରେ ସତର୍କତା ଓ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି।
ବିପର୍ଯ୍ୟୟର କାରଣ ଖୋଜିବା ବେଳେ ଆଉ ଏକ ଚମକାଇବା ଭଳି ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୨ କିଲୋମିଟର ଦୂର ଜିଲୋଙ୍ଗର ଏକ ସିସ୍ମୋମିଟରରେ ଅସାଧାରଣ ସିଗ୍ନାଲ୍ ରେକର୍ଡ ହୋଇଛି। ଝାଙ୍ଗମୁର ଅନ୍ୟ ଏକ ଷ୍ଟେସନରେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଗତିବିଧି ରେକର୍ଡ ହୋଇଛି। ତେବେ ଏହି ସିଗ୍ନାଲ୍ ଭୂମିକମ୍ପ ନା ହିମସ୍ଖଳନ/ବରଫ-ପଥର ଧସ ଯୋଗୁଁ ଆସିଥିଲା, ତାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ। ଘଟଣାର ପ୍ରକୃତ କାରଣ ଜାଣିବା ପାଇଁ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଛବି, ଭୂକମ୍ପ ରେକର୍ଡ ଓ ନଦୀର ଜଳସ୍ତର ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟକୁ ଏକାଠି କରି ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଉଛି।
ଗ୍ଲେସିୟର ତରଳିବା, ପାହାଡ଼ର ଅସ୍ଥିରତା, ଗ୍ଲେସିୟାଲ୍ ହ୍ରଦର ଆକାର ବଢ଼ିବା ଓ ବରଫ ତରଳିବା ଭଳି ପରିବେଶଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏଭଳି ବିପଦର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ୁଥିବା ନେଇ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସତର୍କ କରୁଛନ୍ତି। ମାତ୍ର ୩୦ ମିନିଟ୍ରେ ୯ ମିଟର ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ନେପାଳର ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟକୁ କେବଳ ଏକ ବନ୍ୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ହିମାଳୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପଦ ପ୍ରତି ଏକ ବଡ଼ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
Leave a Reply