ଅକ୍ଷର ବ୍ୟୁରୋ: ନେପାଳରେ ହଠାତ୍ ବନ୍ୟା ଓ ପାହାଡ଼ିଆ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ଭୟାବହତା ଏବେ ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତାରେ ପକାଇଛି। ଏହାରି ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକାରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସମାନ ପ୍ରକୃତିର ଆକସ୍ମିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ନେଇ ପୁରୁଣା ଚେତାବନୀ ପୁଣି ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଛି। ୱାସିଂଟନ୍ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାଉଣ୍ଟ ରେନିୟରକୁ ନେଇ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବିପଦର ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଜ୍ୱାଳାମୁଖୀ ଉଦ୍ଗିରଣ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭୂସ୍ଖଳନ, ହିମବାହ ତରଳିବା, ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା କିମ୍ବା ଛୋଟ ଭୂମିକମ୍ପ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର ‘ଲହାର’ ବା କାଦୁଅ-ପଥର ମିଶ୍ରିତ ଦ୍ରୁତ ପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।
ନେପାଳ ଭଳି ହଠାତ୍ ବିପଦର ଆଶଙ୍କା
ନେପାଳରେ ହିମାଳୟ ଉପର ଅଞ୍ଚଳରୁ ବରଫ, ପଥର ଓ ଭଗ୍ନାବଶେଷ ତଳକୁ ଖସି ହଠାତ୍ ବିଶାଳ ଜଳପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି। ମାଉଣ୍ଟ ରେନିୟରରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଆକସ୍ମିକ ଘଟଣାକୁ ନେଇ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସତର୍କ। ତେବେ ଏଠାରେ ଏଭଳି ବିପଦ ପାଇଁ ଜ୍ୱାଳାମୁଖୀ ଉଦ୍ଗିରଣ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ଆମେରିକାର ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (USGS) ଅନୁଯାୟୀ, ମାଉଣ୍ଟ ରେନିୟର ଭବିଷ୍ୟତରେ ଉଦ୍ଗିରଣ ହେବାର କୌଣସି ସଙ୍କେତ ବର୍ତ୍ତମାନ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ବିଶାଳ ହିମଖଣ୍ଡରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଏହି ପର୍ବତରେ ଭୂସ୍ଖଳନ କିମ୍ବା ବରଫ ଦ୍ରୁତ ତରଳିବା ଯୋଗୁଁ ପାଣି, କାଦୁଅ, ପଥର ଓ ଭଗ୍ନାବଶେଷର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରବାହ ତଳକୁ ଆସିପାରେ।
କ’ଣ ଏହି ‘ଲହାର’?
ସାଧାରଣ ବନ୍ୟାଠାରୁ ଲହାର ଅଧିକ ବିପଜ୍ଜନକ। ପାଣି ସହିତ ବିପୁଳ ପରିମାଣର କାଦୁଅ, ପଥର ଓ ଭଗ୍ନାବଶେଷ ମିଶି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ତଳକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଏହାର ଘନତା ଓ ଶକ୍ତି ଏତେ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ ଯେ ରାସ୍ତାରେ ଆସୁଥିବା ଘର, ରାସ୍ତା, ପୋଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ।
ସବୁଠାରୁ ଚିନ୍ତାଜନକ ବିଷୟ ହେଉଛି—ଏଭଳି ଲହାର ଜ୍ୱାଳାମୁଖୀ ଉଦ୍ଗିରଣ ବିନା ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। USGSର କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମଡେଲ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଉଣ୍ଟ ରେନିୟରରୁ ଲହାର ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଏହା ପ୍ରାୟ ୫ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ଘର ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅର୍ଟିଂ, ସମନର ଓ ପୁୟାଲପ୍ ଭଳି କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପ୍ରାୟ ୧୫ରୁ ୬୦ ମିନିଟ୍ ଲାଗିପାରେ। ଆଶଫୋର୍ଡ ଓ ଆଲଡର ହ୍ରଦ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ପଡ଼ିପାରେ।
ଅର୍ଥାତ୍ ବିପଦ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସମୟ ବହୁତ କମ୍ ମିଳିପାରେ। ସିଆଟେଲ-ଟାକୋମା ମେଟ୍ରୋ ଅଞ୍ଚଳରେ ୩୩ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ଏହାଛଡ଼ା ୬୦ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ମାଉଣ୍ଟ ରେନିୟରର ଲହାର ପ୍ରବାହ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଛନ୍ତି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ବଡ଼ ଲହାର ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ଜନବସତି ସହିତ ରାସ୍ତା, ପୋଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ।
ମାଉଣ୍ଟ ରେନିୟରର ବିପଦ ବୁଝିବାକୁ ୧୯୮୦ର ମାଉଣ୍ଟ ସେଣ୍ଟ ହେଲେନ୍ସ ବିପର୍ଯ୍ୟୟକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ନିଆଯାଏ। ସେତେବେଳେ ଜ୍ୱାଳାମୁଖୀର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱ ଭୁଶୁଡ଼ିବା ସହ ହିମବାହୀ ବରଫ ଦ୍ରୁତ ତରଳିଥିଲା। ଏହା ପରେ ପାଣି, କାଦୁଅ ଓ ଭଗ୍ନାବଶେଷର ବିଶାଳ ପ୍ରବାହ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକା ଦେଇ ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିଲା। ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ଘର, ୧୯୫ ମାଇଲ ରାସ୍ତା ଓ ୨୭ଟି ପୋଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା। ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି USGS ୧୯୯୮ ମସିହାରୁ ମାଉଣ୍ଟ ରେନିୟର ଅଞ୍ଚଳରେ ଲହାର ଚିହ୍ନଟ ଓ ଚେତାବନୀ ପ୍ରଣାଳୀ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ନଦୀ ଉପତ୍ୟକାରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ଭୂତଳ ସେନ୍ସର ଓ ଟ୍ରିପ୍ୱାୟାର୍ ଲହାରରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା କମ୍ପନ ଚିହ୍ନଟ କରି ଜରୁରୀକାଳୀନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ତୁରନ୍ତ ସୂଚନା ଦେଇପାରେ। ତେଣୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ମାଉଣ୍ଟ ରେନିୟରରେ ଉଦ୍ଗିରଣର ତୁରନ୍ତ ଆଶଙ୍କା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହିମବାହ, ଭୂସ୍ଖଳନ ଓ ଆକସ୍ମିକ ଲହାରର ସମ୍ଭାବନାକୁ ନେଇ ସତର୍କ ରହିବା ହିଁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଚିନ୍ତା।
Leave a Reply