ନୂଆ ଭୋଟରଙ୍କୁ ନେଇ ବଢ଼ିଲା ପ୍ରଶ୍ନ: ୨୦୨୪ ପରଠାରୁ ହୋଇନି ବାର୍ଷିକ SSR, ୧୮ ବର୍ଷିୟଙ୍କ ନାଁ କେବେ ହେବ ଅପଡେଟ୍?

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଦେଶର ଭୋଟର ତାଲିକାର ବାର୍ଷିକ ସ୍ପେଶାଲ୍ ସମାରୀ ରିଭିଜନ୍‌ (SSR)କୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ବଢ଼ିଛି। ୨୦୨୪ ପରଠାରୁ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ବାର୍ଷିକ SSR ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୁଣି ପୂର୍ବ ଧାରାରେ ହୋଇନଥିବା ବେଳେ ୨୦୨୬-୨୭ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଘୋଷଣା ହୋଇନାହିଁ ବୋଲି ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୪ର ଏକ Economic Times ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି। ସାଧାରଣତଃ ମେ’ ଶେଷ କିମ୍ବା ଜୁନ୍‌ର ଆରମ୍ଭରେ SSR ସମ୍ପର୍କିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। SSR ସମୟରେ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ନୂଆ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ସାମିଲ, ତ୍ରୁଟି ସଂଶୋଧନ ଏବଂ ଅଯୋଗ୍ୟ ନାମ ବାଦ୍‌ ଦେବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ବାର୍ଷିକ SSR ବିଳମ୍ବ ହେବାକୁ ନେଇ ବିଶେଷକରି ନୂଆ ୧୮ ବର୍ଷିୟ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବାର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ତେବେ SSR ନ ହେବାର ଅର୍ଥ ନୂଆ ଭୋଟରଙ୍କ ପଞ୍ଜୀକରଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବା ନୁହେଁ। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭୋଟର ତାଲିକା ବର୍ଷସାରା ନିରନ୍ତର ଅପଡେଟ୍ ହୋଇଥାଏ। ୧ ଜାନୁଆରୀ, ୧ ଏପ୍ରିଲ, ୧ ଜୁଲାଇ ଓ ୧ ଅକ୍ଟୋବର—ଏହି ଚାରି ଯୋଗ୍ୟତା ତାରିଖ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ତାରିଖରେ ଜଣେ ନାଗରିକ ୧୮ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସେହି ଅନୁସାରେ ନାମ ପଞ୍ଜୀକରଣ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିପାରନ୍ତି।

SSR ବା Special Summary Revision ଏକ ନିୟମିତ ଭୋଟର ତାଲିକା ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଅନ୍ୟପଟେ SIR ବା Special Intensive Revision ଅଧିକ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଭୋଟର ତାଲିକାର ଯାଞ୍ଚ ଓ ପୁନଃସଂଶୋଧନକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରିଥାଏ। ECIର ୨୦୨୫ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ୧ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬କୁ ଯୋଗ୍ୟତା ତାରିଖ ଧରି SIR କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—SIR ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ପୂର୍ବଭଳି ଦେଶବ୍ୟାପୀ ବାର୍ଷିକ SSR ମଧ୍ୟ କରାଯିବ କି ନାହିଁ? ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ECI ଭିତରେ ମତଭେଦ ଥିବା ଦାବି Economic Times ରିପୋର୍ଟରେ କରାଯାଇଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ସୁଖବୀର ସିଂହ ସାନ୍ଧୁ ଓ ବିବେକ ଯୋଶୀ SSR ପୁଣି ଆରମ୍ଭ କରିବା ସପକ୍ଷରେ ଥିବା ବେଳେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାର ଏନେଇ ଆଇନଗତ ମତ ଲୋଡ଼ିଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି।

ECI ସୂତ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ବିଚାରବିମର୍ଶ ସମୟରେ ଭିନ୍ନ ମତ କିମ୍ବା ପରାମର୍ଶ ଆସିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। SIR ସମେତ କମିଶନର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ତିନି ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସହମତିରେ ନିଆଯାଇଥିବା କମିଶନ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି। ବାର୍ଷିକ SSR ସମୟରେ ବୁଥ୍‌ ସ୍ତରରେ ଅଭିଯାନ ମାଧ୍ୟମରେ ନୂଆ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କୁ ତାଲିକାରେ ସାମିଲ କରିବା ସହ ପୁରୁଣା ତଥ୍ୟର ସଂଶୋଧନ କରାଯାଏ। ଚାରିଟି ଯୋଗ୍ୟତା ତାରିଖ ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ୧୮ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରୁଥିବା ଯୁବକ-ଯୁବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ବର୍ଷକୁ ଏକମାତ୍ର ସୁଯୋଗ ଅପେକ୍ଷା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ECI ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଯୋଗ୍ୟ ନାଗରିକମାନେ ବର୍ଷର ଚାରି ଯୋଗ୍ୟତା ତାରିଖ ଅନୁସାରେ ଆଗୁଆ ଆବେଦନ କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ତାହା ନିରନ୍ତର ଅପଡେଟ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନିଆଯାଏ।